Dinh Dưỡng & Sức Khỏe

Blog bổ sung kiến thức về Dinh Dưỡng & Sức Khỏe !

Bướu cổ có lồi mắt

Hỏi: Có người chỉ bướu cổ thôi, các bộ phận khác không thể hiện gì. Nhưng có người bướu cổ lại gầy nhiều và mắt như lồi hơn bình thường là vì sao?
Đáp: Trước tiên hãy nói về bệnh bướu cổ “đơn thuần” hay còn gọi là “bướu cổ địa phương”. Đó là bướu cổ lành tính do ăn uống thiếu chất iôt hay gặp nhất ở một số địa phương xa biển, đặc biệt là một số nơi miền núi. Hiện nay tỷ lệ mắc bệnh bướu cổ này ở nước ta khá cao nên phải ăn muối iôt để phòng bệnh, (xem bài “Người bị bướu cổ”).
Còn trường hợp bướu cổ kia là bệnh Bazơđô (Basedow). Bazơđô khác với bệnh bướu cổ địa phương về nguyên nhân, triệu chứng lâm sàng và cách điều trị. Bazơđô là bệnh cường chức năng tuyến giáp trạng, thường hay xảy ra ở nữ từ 20-50 tuổi. Y học đã biết rõ về lâm sàng và thực nghiệm, nhưng cơ chế gây Bazơđô thì vẫn chưa hoàn toàn sáng tỏ.
Với phụ nữ nếu có các triệu chứng dưới đây có thể nghĩ tới Bazơđô:
Có bướu cổ.
Mắt nhìn như bị lồi ra (cả hai bên) nhưng thị lực vẫn bình thường.
Run tay. Thường run ở các đầu ngón tay và bàn tay, run đều, độ run nhẹ, không tự chủ và run tăng khi xúc động.
Mạch nhanh, có thể hơn 100 nhịp/phút, cả khi nghỉ ngơi và tăng lên khi bị xúc động.
Người gầy sút nhưng vẫn ăn được.
Ngoài ra còn hay lo lắng, mất ngủ, dễ xúc động, sợ nóng, nhiệt độ cơ thể tăng, có các rối loạn vận mạch, nhiều mồ hôi…
Nhưng với các thể Bazơđô chưa đầy đủ thì chuẩn đoán có khó khăn, phải dựa vào các xét nghiệm cận lâm sàng như chẩn đoán bằng iôt phóng xạ (I131), chuyển hóa cơ bản tăng (25% hay hơn), cholesterol máu giảm v.v…
Về điều trị: Thường dùng iôt (dung dịch Lugol 5 %) liều cao hoặc iôt phóng xạ, các kháng giáp trạng tổng hợp (các dẫn xuất của Thiouracil…) theo chỉ định của thầy thuốc.
Người nhiều mồ hôi
Hỏi: Trời hơi nóng, hoặc chỉ lao động nhẹ là mồ hôi ra nhễ nhại ướt đẫm lưng áo. Trong khi đó, những người khác thì không. Ra nhiều mồ hôi là do người yếu chăng?
Đáp: Ra nhiều mồ hôi là một biện pháp chống nóng của cơ thể. Sự bài tiết mồ hôi được điều chỉnh nhờ các màng lưới sợi thần kinh giao cảm bao bọc các tuyến, các trung khu dọc tủy sống và trung tâm điều hòa thân nhiệt khu trú ở vùng dưới đồi (Hypothalamus). Bình thường mồ hôi được bài tiết từng đợt theo chu kỳ với sự tham gia luân phiên của từng nhóm tuyến mồ hôi. Tại một vùng da nhất định, người ta ước lượng khoảng 1/10 các tuyến hoạt động mạnh, 7/10 phản ứng thất thường và 2/10 luôn luôn ở trạng thái nghỉ ngơi. Mỗi khi thân nhiệt tăng 0,20C (lao động), trung khu dưới đồi đã tác động đến các tuyến mồ hôi toàn thân, cơ thể ra mồ hôi. Còn những dây thần kinh ngoại biên hoặc ở da chỉ nhạy cảm mỗi khi nhiệt độ bên ngoài thay đổi trên 50C.
Sự bài tiết mồ hôi còn phụ thuộc vào giống người, tuổi, cá thể, giới tính (phụ nữ phản ứng ra mồ hôi chậm và ít hơn nam giới).
Vậy ra mồ hôi bình thường, hoặc nhiều hay ít ở mỗi người có khác nhau, không phải ra nhiều mồ hôi là người yếu. Với trường hợp câu hỏi ở trên là do trung tâm điều hòa thân nhiệt quá nhạy cảm. Hoặc do hệ thống thần kinh giao cảm dễ bị kích thích tăng tiết nhiều mồ hôi. Có thể uống Atropin kìm hãm thần kinh giao cảm, giảm bài tiết mồ hôi – người lớn uống 0,0005- 0,001g (một miligam) trong 24 giờ chia thành từng liều nhỏ. Nhưng Atropin là thuốc độc bảng A, cần có sự theo dõi của thầy thuốc; mặt khác, thuốc chỉ có tác dụng nhất thời, không thể dùng thường xuyên.
Hiện nay, người ta đã chế ra một loại kem bôi (chiết xuất từ lòng trắng trứng) làm lấp bớt các tuyến mồ hôi trên da, kem bôi 1 lần có tác dụng suốt cả ngày.
Để giảm tiết mồ hôi, về mùa hè nên ăn các thức ăn ít năng lượng (không dùng nhiều dầu mỡ…), ít thịt động vật. Cần ăn nhiều thức ăn mát như canh rau mồng tơi, rau má, đậu đen, bột săn dây… Mặt khác cũng nên rèn luyện thần kinh để cơ thể dần dần quen chịu nóng tốt hơn, sẽ ra mồ hôi ít hơn.

Updated: November 10, 2015 — 11:08 pm
Dinh Dưỡng & Sức Khỏe © 2017